„Jak się przypuszcza, na przestrzeni rozciągającej się od lustra wody aż po dno głębin egzystuje około 10 milionów gatunków alg, około 3 milionów szczepów bakterii i 500 tys. gatunków organizmów zwierzęcych. Na jednym metrze kwadratowym rafy koralowej żyje ponad tysiąc różnych organizmów. Większość z nich pozostaje do dziś niezbadana”
Gabriela Schwarz
„Leki i kosmetyki z morskiej apteki”
Już 2 tysiące lat temu Hipokrates napisał, że „wszelkie życie bierze początek z morza” i tak jest w istocie. Woda stanowi około 70 proc. powierzchni ziemi, z czego 95 proc. to wody słone. Z kosmosu ziemia wygląda jakby była niebieska, dlatego często mówi się, że jest błękitną planetą. Morza i oceany świata kryją w swoich głębinach wiele skarbów, których nigdy nie uda nam się odkryć. Jako pierwsze w „prazupie” oceanu powstały 3,5 mld lat temu bakterie, a ponad miliard lat później sinice, dzięki którym pojawił się na ziemi tlen, co dało początek atmosferze ziemskiej, warstwie ozonu i umożliwiło dalszy rozwój flory i fauny.
Rodzaje alg
Algi (łac. Algae), inaczej glony – występują nie tylko w morzach, ale także w słodko- i słonowodnych jeziorach. Żyją wyłącznie na głębokościach, do których dociera światło słoneczne, ponieważ potrzebują go do procesu fotosyntezy. Algi mają różne kształty, kolory i rozmiary – od niewidocznych gołym okiem mikroskopijnych mikroalg do osiągających ponad 100 metrów brunatnic. Ze względu na kolor, będący wynikiem obecności w ich komórkach barwnika, dokonuje się podziału alg na pięć głównych grup, do których należą: sinice, brunatnice, zielenice, krasnorosty i chryzofity. W każdej z grup są glony, które żyją zarówno w słonych, jak i w słodkich wodach.
Algi są cennym surowcem w wielu różnych gałęziach przemysłu, m.in.: spożywczym (głównie w południowo-wschodniej Azji), farmaceutycznym i kosmetycznym. Spośród wyodrębnionych dotychczas ponad 30 tys. gatunków alg dokładnie zbadane są tylko nieliczne. Mimo to wiemy na pewno, że zawierają więcej witamin i składników mineralnych niż wszystkie rośliny lądowe. W kosmetyce ma zastosowanie około 50 rodzajów alg, głównie krasnorosty i brunatnice oraz spirulina. Występują w różnych postaciach: alginatu (proszek, granulat), mikronizowanej, liofilizowanej w formie ekstraktów (wodnych, tłuszczowych, żelowych), mączek oraz pochodnych kwasu alginowego.
Zastosowanie alg w kosmetyce
W pielęgnacji mamy do czynienia z kosmetykami na bazie samych alg lub z ich dodatkiem w formułach, w formie np. ekstraktów. Algi stosuje się zarówno w pielęgnacji twarzy, ciała, jak i włosów. Z uwagi na ich wszechstronne działanie, doskonałą przyswajalność oraz złożoność i kompleksowe działanie składników aktywnych bardzo często są wykorzystywane w pielęgnacji profesjonalnej (gabinety odnowy biologicznej i spa). Mogą być stosowane do każdego typu cery: suchej, mieszanej i tłustej, młodej i dojrzałej, a także wrażliwej oraz skóry z problemami dermatologicznymi.
Każdego dnia naukowcy z całego świata próbują odkryć substancje, które staną się źródłem przełomowych możliwości terapeutycznych. Skarbnicą cennych surowców są morza, ponieważ organizmy wodne w trakcie ewolucji trwającej miliardy lat wykształciły zupełnie inne mechanizmy obronne umożliwiające przetrwanie niż te żyjące na lądzie, ponadto porozumiewają się między sobą za pomocą substancji rozpuszczalnych w wodzie, co według naukowców może być kluczem do ich niespotykanych właściwości – zarówno pielęgnacyjnych, jak i leczniczych.
Beata Maciej
Bibliografia: Schwarz G., Leki i kosmetyki z morskiej apteki, wyd. Amber, 2003.
Proteiny (związki białkowe) – źródło energii dla komórek skóry, utrzymują w nich wilgoć.
Witaminy: A, z grupy B, C, D, E, K – odżywiają skórę, wspomagają procesy naprawcze, pełnią funkcję przeciwutleniaczy.
Mikroelementy – zapewniają prawidłowe funkcjonowanie skóry. Dzięki specyficznej budowie łatwo przenikają przez barierę warstwy rogowej. Ich zawartość jest w algach średnio 10 razy wyższa niż w roślinach lądowych.
Beta-karoten – ochrona przed szkodliwym działaniem czynników zewnętrznych, zapobiega przedwczesnemu starzeniu.
Chlorofil – zaopatruje komórki w tlen, przez co poprawia koloryt, niweluje oznaki zmęczenia.
Kwas gamma-linolenowy – przyspiesza gojenie ran, poprawia ukrwienie skóry, chroni komórki przed działaniem promieni UV, zapobiega utracie wody.
Śluzy – działają nawilżająco i osłonowo, są nośnikami substancji czynnych.
Węglan wapnia – oczyszcza skórę.
Siarka – działa dezynfekcyjnie, hamuje rozwój stanów zapalnych.
Jod – pobudza przemianę materii, stymuluje spalanie tłuszczów w tkankach.
Morze Bałtyckie ma inny kolor niż lazurowe Morze Śródziemne? Kolor morza ma związek z ilością światła słonecznego, które przenika przez wody morskie, oraz ilością fitoplanktonu. Jeśli woda zawiera dużo zawiesin, morze nie jest przezroczyste i ma kolor od zielonego do brunatnego. W wodach turkusowo-błękitnych praktycznie nie ma zawiesin ani fitoplanktonu.
Jeśli na opakowaniu kosmetyku występuje nazwa łacińska:
Ascophyllum nodosum, Eisenia bicyclis, Fucus serratus, Fucus vesiculosus, Laminaria digitata, Macrocystis pyrifera, Undaria pinnatifida, to masz do czynienia z algą należącą do grupy brunatnic.
W grupie brunatnic wyróżnia się około 1500-2000 gatunków i – jak wskazuje nazwa – mają kolor brunatny. Wykorzystywane są zarówno w preparatach do pielęgnacji twarzy, ciała, jak i włosów. W zależności od rodzaju, zapobiegają utracie wody, regulują wydzielanie sebum, chronią przed szkodliwym działaniem promieni UV, wzmacniają włosy. Substancje w nich zawarte przyczyniają się do wzrostu nawilżenia i regeneracji skóry, opóźnienia procesów starzenia, łagodzenia stanów zapalnych oraz redukcji cellulitu, są też użyteczne w kuracjach wspomagających odchudzanie. Duże brunatnice nazywane są wodorostami.
Spirulina platensis to alga jednokomórkowa (mikroalga) należąca do sinic.
Zawiera wyjątkowo duże stężenia składników mineralnych, witamin i mikroelementów oraz białka, enzymy, bioflawonoidy, kwas foliowy, kwas linolenowy GLA oraz sprzężony kwas linolowy CLA. Ma działanie hamujące produkcję łoju, z tego względu bardzo często znajduje zastosowanie w kosmetykach do cery tłustej, łojotokowej i trądzikowej. Zawarte w niej barwniki – chlorofil i fitocyjanina – działają przeciwzapalnie, antyalergicznie i antyoksydacyjnie.
Ahnfeltia concinna, Chondrus crispus, Delesseria sanguinea, Palmaria palmata to algi z grupy krasnorostów (tzw. czerwonych alg, zawierających barwnik fikoerytrynę).
Stanowią cenny surowiec w przemyśle kosmetycznym, farmaceutycznym i chemicznym. Jedną z najważniejszych substancji w nich występujących jest agar – substancja żelująca, która stanowi m.in. pożywkę dla kultur bakteryjnych w laboratoriach. Jak większość alg krasnorosty zawierają mnóstwo bioaktywnych substancji poprawiających wygląd i funkcjonowanie skóry i mają zastosowanie we wszelkiego rodzaju kosmetykach i produktach leczniczych stosowanych m.in. w dermatologii.
Dunaliella salina, Ulva lactuca to zielenice – algi o zielonym zabarwieniu.
Ten rodzaj alg bardzo często jest wykorzystywany do pielęgnacji cery suchej i dojrzałej, ponieważ zawiera aosainę, która dezaktywuje elastazę odpowiedzialną za degradację elastyny w skórze oraz stymuluje syntezę kolagenu, dzięki czemu poprawia elastyczność i sprężystość skóry. Dodatkowo poprawia nawilżenie, wygładza naskórek i działa regenerująco. Zawarte w zielenicach związki fenolowe mają wysoką aktywność
antyoksydacyjną.
