Prawidłowy wzrost włosów, ich żywotność i kondycja zależą od zdrowia skóry głowy, ponieważ korzeń włosa znajduje się w mieszku włosowym osadzonym w skórze. Prawidłowo wykształcony mieszek ma cebulowaty kształt, stąd nazwa cebulka włosowa. Tkanka otaczająca cebulkę tworzy brodawkę włosa, do której dochodzą naczynka krwionośne. Te odpowiadają za jej odżywienie i dotlenienie, procesy ważne dla jakości tworzącego się włosa. Jeśli cebulki są w dobrej kondycji, dobrze odżywione, mocno osadzone w skórze, odporne na zagrożenia i niekorzystne bodźce, to włosy są zdrowe. Gdy pojawia się nadmiar niekorzystnych bodźców, to skóra, zwykle radząca sobie z ich działaniem, osiąga próg wrażliwości. Po jego przekroczeniu pojawia się nietolerancja na jakiś czynnik, skóra głowy staje się wrażliwa.
Rodzaje skóry głowy
Podstawowym typem jest skóra normalna. Jest jędrna, napięta, gładka, matowa, lekko różowa, nie złuszcza się nadmiernie, nie reaguje na czynniki atmosferyczne i zabiegi jakie stosujemy. Dzięki temu włosy są miękkie, sprężyste, dobrze nawilżone i lśniące.
Inny typ to skóra sucha. Jest cienka, papierowa, blada, źle nawilżona, niedostatecznie natłuszczona, brak jej bariery ochronnej, często łuszczy się, nadmiernie reaguje na zabiegi i kosmetyki do pielęgnacji. I choć włosy długo sprawiają wrażenie czystych, są pozbawione połysku, trudno się układają, są szorstkie, łamliwe, elektryzują się, prawie nie mają ochronnych lipidów, dlatego tracą wilgoć z wnętrza, są podatne na uszkodzenia. Może pojawić się łupież suchy, czyli białe płatki zrogowaciałych, łuszczących się komórek. Przeciwieństwem jest skóra przetłuszczająca się, bo jej gruczoły łojowe są zbyt aktywne. Łojotok sprawia, że skóra błyszczy się, jest szarawa, a włosy przetłuszczają się szybko, są matowe, obciążone tłustą warstwą, do której łatwo przyczepiają się drobiny brudu i kurzu. Nadmierny łojotok może doprowadzić do powstawania łupieżu tłustego. Mimo że mamy różne rodzaje skóry głowy, problem wrażliwości może dotyczyć każdej z nich, a wrażliwość może być nabyta lub wrodzona.
Skóra wrażliwa
Ma podwyższona wrażliwość neurosensoryczną i nadmierną reakcję odpornościową. Reaguje na bodźce, które zwykle u innych osób nie wywołują podrażnień. Objawia się to rumieniem, swędzeniem, pieczeniem. Źle reaguje na zabiegi chemiczne i środki do pielęgnacji. Cechują ją dwa rodzaje odczuć. Mogą być subiektywne, czyli ich nie widać, ale pojawia się pieczenie, swędzenie, napięcie, kłucie oraz odczucia obiektywne, które widać jako zaczerwienienie, łuszczenie, krostki, grudki, pęcherzyki, zapalenie mieszków włosowych, a także przesuszenie i bolesność przy dotykaniu.
Wrażliwość jest cechą osobniczą, ma różne przyczyny, ale generalnie taka skóra ma uszkodzoną wierzchnią część, czyli naturalną barierą ochronną. Zmiany w warstwie rogowej ułatwiają przenikanie nieprzyjaznych cząsteczek kurzu, toksyn, alergenów, mikroorganizmów i składników kosmetyków w głąb skóry. Powodem uszkodzeń mogą być zbyt często używane agresywne kosmetyki, ale też niewłaściwa pielęgnacja, silne detergenty, a także składniki złuszczające lub przeciwłupieżowe. Jest podatna na zmiany temperatury. Stres i napięcie mogą również naruszać równowagę skóry głowy. Skóra wrażliwa to nie jest skóra alergiczna, ale często jeden typ skóry przechodzi w drugi. Zwykle nadmiernej wrażliwości skóry głowy towarzyszą problemy z włosami, a więc nadmierne wypadanie, kruchość, łamliwość, brak połysku. Zaburzone środowisko skóry sprawia, że rozwijają się niekorzystne drobnoustroje, jak również pojawia się łupież.
Przyczyny wrażliwości skóry głowy
Jest ich wiele, może to być koloryzacja, rozjaśnianie, stylizacja, suszenie w wysokiej temperaturze, zły dobór kosmetyków, ich składniki, a także dermatozy, ogólny stan zdrowia, stres, przemęczenie, brak snu, niezrównoważona dieta, stosowane leki. Ze strony środowiska zagrożeniem jest promieniowanie słoneczne, chlorowana lub słona woda, ekstremalne warunki klimatyczne, nagłe zmiany temperatury, wiatr, suchość powietrza, temperatura zarówno wysoka, jak i niska oraz zanieczyszczenia. Tarcie, szarpanie podczas szczotkowania, mocne spinanie także nie są obojętne.
Pielęgnacja skóry wrażliwej
Pielęgnację zaczyna się od analizy ewentualnych przyczyn, odstawienia agresywnych kosmetyków, unikania mocnych zabiegów fryzjerskich i ukojenia objawów. Stany zapalne i duże zmiany należy skonsultować z dermatologiem, który oceni, czy to wrażliwość skóry, czy stan wymagający leczenia farmakologicznego. Należy stosować łagodne kosmetyki myjące, przeznaczone specjalnie do skóry wrażliwej, które nie zaburzą naturalnego płaszcza ochronnego skóry, a wręcz go odbudują. Dobrze jest stosować produkty jednej serii, gdyż ogranicza się w ten sposób kontakt z wieloma składnikami.W recepturach szamponów powinny znaleźć się delikatne składniki myjące, które zapewnią efektywne, ale łagodne oczyszczanie. Do tego w balsamach, odżywkach, eliksirach niezbędne są substancje uzupełniające ubytki w płaszczu hydrolipidowym, takie jak oleje, masła, woski, kwasy tłuszczowe, tworzące okluzyjny film na skórze. Nawilżanie jest tak samo ważne jak dostarczanie składników lipidowych, bo wzmacnia barierę ochronną. Substancje nawilżające powinny działać nie tylko na powierzchni skóry, ale i w głębi jej bariery ochronnej. Składniki zapachowe powinny być ograniczone do minimum lub specjalnie opracowane do wrażliwej skóry. Łagodzące dodatki, zwłaszcza roślinne, świetnie się sprawdzają, stąd popularność wyciągu z aloesu, rumianku, łopianu, nagietka oraz pantenol czy alantoina. Dobrze działają składniki naprawiające barierę lipidową: emolienty, ceramidy, fosfolipidy. Budują na skórze ochronny film zapobiegający utracie wilgoci. Świetnie sprawdzają się kosmetyki z wodą termalną z określonych źródeł. Trzeba unikać sztucznych barwników, olejków eterycznych, dyskusyjnych konserwantów, bo też mogą podrażniać skórę głowy. Dobrym rozwiązaniem dla osób wrażliwych jest korzystanie z bezpłatnych próbek kosmetyku, co pozwala na przetestowanie, czy pojawi się po nim niekorzystna reakcja.
Tradycyjnie, nowocześnie, byle skutecznie
Ostatnio modne i skuteczne jest olejowanie skóry głowy, to powrót do naturalnych metod i składników znanych od pokoleń. Jest to szansa na odbudowanie uszkodzonej bariery wodno-lipidowej naskórka i złagodzenie nieprzyjemnych objawów przesuszenia i wrażliwości. Szczególnie sprawdza się odkurzony z pyłu tradycji olejek z korzenia łopianu, skuteczny wynalazek ziołolecznictwa. Natomiast szukający rozwiązań na miarę nowych czasów mogą korzystać z neurokosmetyków, w których stosuje się składniki blokujące substancje drażniące mediatorów zapalnych, modyfikujące reakcje immunologiczne na poziomie skórnym. Dzięki temu objawy podrażnienia zostają złagodzone lub wcale się nie pojawiają.
WARTO WIEDZIEĆ!
Wrażliwość skóry głowy może być nabyta lub wrodzona. Skóra wrażliwa często staje się alergicznąDo pielęgnacji włosów należy stosować łagodne kosmetyki myjące przeznaczone specjalnie do skóry wrażliwejSkładniki zapachowe w takich kosmetykach powinny być ograniczone do minimum, należy też unikać sztucznych barwników, olejków eterycznych, konserwantów Pantenol, alantoina oraz łagodzące wyciągi roślinne to jest to, co skóra wrażliwa polubiNajlepiej stosować produkty jednej serii, gdy już sprawdziliśmy, że nie działają na naszą skórę drażniąco Warto najpierw skorzystać z próbek kosmetyków i sprawdzić, jak zareaguje na nie wrażliwa skóra
Barbara Włudyka
Konsultant ds. badań i rozwoju branży kosmetycznej, biolog, kosmetolog
Bibliografia:
Teresa Lewkowicz-Mosiej, Rośliny lecznicze,
Leksykon Świat Książki Warszawa 2012
Materiały producentów kosmetyków i surowców kosmetycznych
S. Majewski, Nietolerancja kosmetyków – problem
XXI wieku, M. Martini, Kosmetologia i farmakologia skóry. Warszawa 2007, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
