StoryEditor
Marketing i media
05.02.2025 12:49

Neuronauka w marketingu. Quo vadis etyko?

Neuronauka może wspierać działania marketingowe poprzez analizę reakcji konsumentów na różne formy komunikacji. / llhedgehogll - stock.adobe.com

Wiele firm oddałoby prezesa razem z zarządem za kampanię marketingową, która wydaje się otwierać czaszkę konsumenta i wkładać doń pożądanie wobec produktu – a to często obiecują agencje marketingowe, które reklamują się działaniem w zakresie neuromarketingu. Neuronauka oddaje owszem zasługi marketingowi, ale nie jest ani magiczną różdżką, ani panaceum na bolączki marketerów. Jest za to poważnym dylematem etycznym, nad którym warto się pochylić, zwłaszcza gdy działa się w branży kosmetycznej.

Czym jest neuromarketing?

Termin „neuromarketing” został po raz pierwszy użyty publicznie w 2002 roku w pracy magisterskiej Philippe‘a Morela, który był wówczas studentem Ecole Nationale supérieure d‘architecture de Paris-Belleville. Powszechnie uważa się także, że badanie „Pepsi Challenge” – test smaku przeprowadzony w ciemno pomiędzy Coca-Colą a Pepsi – zrealizowane w 2004 roku, po raz pierwszy zwróciło uwagę na neuromarketing i uczyniło ten termin popularnym w branży. Od tamtej pory wiele marek i korporacji korzysta z danych pozyskanych przy pomocy lekarzy neurologów, neurobiologów i neuropsychologów, aby jeszcze skuteczniej przemówić do konsumentek i konsumentów.

Zbieranie informacji o reakcjach rynku na produkt to pierwszy krok, który podejmują organizacje w celu skutecznej reklamy swojej usługi czy produktu. Tradycyjne metody badań marketingowych, takie jak grupy fokusowe i ankiety, oceniają cechy produktu, a także czasem mierzą aktywność elektryczną serca (EKG) i skóry (EDA). Jednakże tego typu badania często powodują rozbieżności między uzyskanymi wynikami a rzeczywistymi zachowaniami konsumentów podczas zakupów.

Decyzje zakupowe są zarówno świadome, jak i nieświadome, a tradycyjne metody badań dobrze uchwytują emocje świadome, ale nie rejestrują ukrytych emocji, które mają istotny wpływ na wybory konsumentów.

Neuromarketing łączy marketing, psychologię i neuronaukę, badając ukryte motywacje za pomocą nieinwazyjnych metod mierzenia aktywności mózgu, takich jak EEG, MEG, fMRI, śledzenie ruchu oczu czy pomiary reakcji elektrodermalnych. Celem jest analiza, jak konsumenci reagują na produkty i bodźce, a wyniki są korelowane z emocjami i interakcjami społecznymi uczestników. Informacje te pozwalają ocenić, czy produkt wywołuje reakcje mózgowe wskazujące na pozytywne emocje. Neuromarketing bada emocje i wzorce zachowań związane z produktami, reklamami i procesami decyzyjnymi, dostarczając modeli zachowań konsumenckich i teoretycznych podstaw emocjonalnych aspektów decyzji.

Zachowania konsumentów obejmują świadome wybory oraz aktywność mózgu, która wpływa na te decyzje. Neuromarketing pozwala lepiej prognozować reakcje populacji niż tradycyjne badania oparte na deklaracjach. Umożliwia ocenę strategii marketingowych przed ich wdrożeniem, co pomaga tworzyć bardziej dopasowane reklamy. Stosowany w połączeniu z analizą big data, neuromarketing wspiera zrozumienie nowoczesnych kanałów reklamowych, takich jak media społecznościowe, wzorce wyszukiwań i zaangażowanie na stronach internetowych.

Jak przemówić do mózgu, gdy sprzedajesz krem?

Jednym z kluczowych aspektów neuropsychologii, który znajduje zastosowanie w branży zdrowia i urody, jest zrozumienie, jak bodźce zmysłowe wpływają na nasze samopoczucie i postrzeganie. Procesy neuropsychologiczne leżące u podstaw percepcji sensorycznej, takie jak przetwarzanie zapachów, dotyku czy kolorów, są kluczowe przy projektowaniu produktów kosmetycznych i wellness.

Zapach:

Badania wykazały, że zapachy mogą mieć silny wpływ na nastrój, pamięć i samopoczucie. Aromaterapia, czyli stosowanie olejków eterycznych w celu poprawy zdrowia psychicznego i fizycznego, jest jednym z obszarów, w którym neuropsychologia odgrywa istotną rolę. W branży kosmetycznej wiedza o tym, jakie zapachy wywołują uczucie relaksu, energii czy zadowolenia, może być wykorzystywana do tworzenia perfum, kremów czy innych produktów, które odpowiadają na konkretne potrzeby emocjonalne konsumentów.

Dotyk:

Faktura kosmetyków, takich jak kremy czy podkłady, może mieć ogromne znaczenie w postrzeganiu ich jakości. Neuropsychologia dostarcza wiedzy na temat tego, jak różne receptory skóry reagują na określone tekstury i jak te odczucia wpływają na nasze emocje oraz oceny estetyczne.

Kolor:

Kolor ma istotny wpływ na nastrój i percepcję. Neuropsychologia koloru bada, jak różne odcienie mogą wpływać na emocje i zachowanie konsumentów. W kontekście produktów zdrowia i urody, wybór koloru opakowania, ale także samego produktu (np. odcień kremu czy maski) może wpłynąć na decyzje zakupowe konsumenta oraz jego późniejsze zadowolenie z używania produktu.

Kolejnym obszarem, w którym neuronauka znajduje zastosowanie, jest personalizacja produktów kosmetycznych i wellness. Zaawansowane analizy neuropsychologiczne, takie jak badania EEG czy śledzenie ruchu gałek ocznych, pozwalają na zrozumienie preferencji i reakcji konsumentów na różne bodźce. Dzięki tym technologiom można tworzyć produkty dostosowane do indywidualnych potrzeb, co zwiększa ich skuteczność oraz satysfakcję z użytkowania.

Warto tu wspomnieć o tzw. neurokosmetykach, które mają na celu stymulowanie określonych receptorów w celu wywołania pożądanych efektów emocjonalnych, np. poprawy nastroju czy zmniejszenia stresu. Tego typu produkty łączą w sobie elementy dermatologii, neurobiologii i psychologii, stając się coraz bardziej popularne na rynku kosmetycznym, jednak badacze są mocno sceptyczni wobec nich i często zarzucają im bycie jedynie gadżetem – tak jest w wypadku np. mgiełek do ciała, które dzięki zawartości olejku eterycznego pozyskanego z lawendy mają ułatwiać zasypianie. Ponieważ lawenda jest powszechnie kojarzona z odpoczynkiem i relaksem, to konsumenci zgłaszają, że produkt działa… jednak czy czynnikiem powodującym ułatwione zaśnięcie jest związek chemiczny zawarty w olejku, czy zmniejszenie lęku konsumenta o to, że czeka go kolejna nieprzespana noc?

Neuronauka może również wspierać działania marketingowe poprzez analizę reakcji konsumentów na różne formy komunikacji. Badania nad neuromarketingiem pokazują, jak mózg reaguje na różne bodźce reklamowe, co pozwala lepiej dostosować komunikaty do oczekiwań i potrzeb klientów. Dzięki zrozumieniu mechanizmów, które wpływają na podejmowanie decyzji zakupowych, marki mogą tworzyć bardziej skuteczne kampanie reklamowe, które wzbudzają pozytywne emocje i skłaniają konsumentów do wyboru ich produktów.

Etyka czy pieniądz?

Jeff Chester, dyrektor wykonawczy Center for Digital Democracy, twierdzi, że neuromarketing „wywiera wpływ na ludzi, o którym ci ludzie nie są informowani”. Dodatkowo uważa, że choć dotychczas nie było regulacji dotyczących reklam skierowanych do dorosłych ze względu na to, że dorośli mają mechanizmy obronne, które pozwalają odróżnić prawdę od fałszu, to teraz powinny zostać wprowadzone regulacje: „jeśli reklamy są obecnie celowo projektowane, aby omijać te racjonalne mechanizmy obronne... należy poddać w wątpliwość ochronę swobody reklamy na rynku”.

Choć zastosowanie neuropsychologii w tworzeniu produktów zdrowia i urody niesie ze sobą wiele korzyści, wiąże się również z istotnymi wyzwaniami etycznymi. Istnieje kilka kluczowych obszarów, które wymagają szczególnej uwagi.

Jednym z głównych zarzutów wobec wykorzystywania neuropsychologii w przemyśle jest możliwość manipulacji konsumentami. Poprzez głębokie zrozumienie procesów zachodzących w mózgu, firmy mogą tworzyć produkty i kampanie reklamowe, które celowo wywołują określone emocje lub wpływają na decyzje zakupowe. Może to prowadzić do sytuacji, w której konsument dokonuje wyborów nie do końca świadomie, kierując się bardziej automatycznymi reakcjami niż racjonalnymi przesłankami.

Przykładem może być stosowanie zapachów lub kolorów w sklepach, które mają na celu zwiększenie czasu spędzanego w danym miejscu lub skłonienie klientów do większych zakupów. Warto zadać pytanie, na ile takie praktyki są etyczne i czy konsument jest odpowiednio świadomy tego rodzaju wpływów.

Granice dopuszczalnych działań neuromarketingowych

Rozwój technologii neuropsychologicznych, takich jak EEG czy śledzenie ruchu gałek ocznych, rodzi poważne pytania dotyczące prywatności danych. Analiza takich informacji jak reakcje mózgu czy preferencje sensoryczne może dostarczać bardzo intymnych danych o konsumentach. Przechowywanie i przetwarzanie tych danych wiąże się z ryzykiem naruszenia prywatności, co w dobie rosnącej cyfryzacji jest szczególnie problematyczne. Firmy muszą być świadome tych zagrożeń i wdrażać odpowiednie procedury ochrony danych, jednocześnie zapewniając konsumentom pełną transparentność co do tego, w jaki sposób ich dane są wykorzystywane.

Chociaż neurokosmetyki obiecują nowe, bardziej zindywidualizowane podejście do pielęgnacji skóry, ich stosowanie wiąże się z potencjalnym ryzykiem. Produkty te oddziałują na układ nerwowy i skórę w sposób, który nie zawsze jest jeszcze dobrze poznany. Przed wprowadzeniem takich innowacji na rynek konieczne jest przeprowadzenie dogłębnych badań, aby upewnić się, że są one bezpieczne i nie wywołują niepożądanych efektów.

Konieczne jest zatem rozwijanie wytycznych, które będą określały granice dopuszczalnych działań neuromarketingowych oraz zapewniały odpowiednią edukację konsumentów na temat tego, w jaki sposób mogą być one wykorzystywane. Wskutek tego stanu rzeczy i postępującej cyfryzacji całego naszego życia stowarzyszenia branżowe na całym świecie podjęły kroki w celu rozwiązania problemów związanych z prywatnością.

Na przykład Neuromarketing Science & Business Association ustanowiło ogólne zasady i wytyczne etyczne, które obejmują najlepsze praktyki, do których badacze powinni się stosować, takie jak:

  • Unikanie uprzedzeń w metodologii badań, wynikach oraz wobec uczestników
  • Niewykorzystywanie braku wiedzy uczestników w tej dziedzinie
  • Informowanie uczestników o tym, czego mogą się spodziewać podczas badań (metodologia procedury badawczej)
  • Uczciwe przedstawianie wyników
  • Zachowanie poufności danych uczestników
  • Ujawnianie technik zbierania danych uczestnikom
  • Niezmuszanie uczestników do udziału w badaniach i umożliwienie im rezygnacji w dowolnym momencie

Powyższe zasady to tylko część wytycznych, których badacze powinni przestrzegać, aby zminimalizować ryzyko naruszenia prywatności uczestników i zapewnić, że ich badania będą miały uznanie naukowe.

Implikacje i konsekwencje

Neuronauka wraz ze wszystkimi swoimi gałęziami i odnogami to zatem dziedzina, która dynamicznie rozwija się, zarówno w kontekście badań naukowych, jak i praktycznych zastosowań w przemyśle. Integracja neuronauki w procesie tworzenia produktów zdrowia i urody pozwala na głębsze zrozumienie potrzeb i preferencji konsumentów oraz tworzenie bardziej efektywnych, spersonalizowanych rozwiązań. Jednakże rozwój ten wiąże się również z poważnymi wyzwaniami etycznymi, które nie mogą być pomijane.

Warto zwrócić uwagę na implikacje wynikające z zastosowania neuromarketingu w branży kosmetycznej, zwłaszcza w kontekście przenoszenia technik odkrytych podczas tworzenia idealnej kampanii, np. dla szminki, na inne sektory, takie jak finanse czy edukacja. Choć metody neuromarketingowe mogą znacząco zwiększyć skuteczność przekazu reklamowego, ich zastosowanie poza branżą kosmetyczną może prowadzić do daleko idących konsekwencji finansowych i społecznych. 

W branżach takich jak edukacja, używanie tych technik mogłoby wpływać na manipulowanie zachowaniami uczniów w sposób, który niekoniecznie sprzyja ich rozwojowi, a w sektorze finansowym mogłoby skutkować wzrostem konsumpcji produktów wysokiego ryzyka. Takie działania mogą generować nieprzewidywalne skutki, od pogłębiania nierówności społecznych po destabilizację gospodarki, co odczuliby wszyscy – zarówno konsumenci, jak i całe społeczeństwo.

Przyszłość branży zdrowia i urody z pewnością będzie w dużej mierze oparta na wykorzystaniu neuronauki. Kluczowe będzie jednak zapewnienie, że rozwój ten będzie odbywał się w sposób odpowiedzialny, z poszanowaniem praw konsumentów, ich prywatności oraz autonomii w podejmowaniu decyzji. Bez odpowiedniej refleksji nad tymi zagadnieniami, innowacje mogą przynieść więcej szkód niż korzyści. Warto więc, aby zarówno firmy, jak i konsumenci byli świadomi zarówno potencjału, jak i ryzyk związanych z tym obszarem.

Powyższy artykuł ukazał się pierwotnie w wersji drukowanej raportu Wiadomości Kosmetycznych "Przyszłość rynku beauty 2025".  

Egzemplarze rocznika można zamawiać tutaj 

ZOBACZ KOMENTARZE (0)
StoryEditor
Biznes
20.11.2026 11:00
Rituals wycofuje reklamy z TV Republika. Które marki pójdą za przykładem?
Marka kosmetyczna wycofała reklamy z TV Republika.Rituals/TV Republika

Rituals Cosmetics Poland zakończy emisję reklam w Telewizji Republika od grudnia 2026 r. Decyzja firmy wpisuje się w serię rezygnacji reklamodawców po kontrowersjach wokół relacji stacji z wydarzeń w Krakowie. Dane monitoringu pokazują, że w październiku na antenie pojawiło się 4 993 reklam 119 marek, a w pierwszych ośmiu dniach listopada – 1 136 spotów komercyjnych. W zestawieniu listopadowym znalazł się również producent kosmetyków i zapachów do domu.

Rituals Cosmetics Poland poinformowała, że po przeanalizowaniu ostatnich wydarzeń w Polsce wycofuje reklamy z TV Republika. Od grudnia 2026 r. spoty marki nie będą już emitowane na antenie stacji. Firma nie wskazała w komunikacie konkretnych wydarzeń, które przesądziły o tej decyzji. Podkreśliła natomiast, że regularnie weryfikuje obecność w mediach i oczekuje zgodności działań reklamowych z wartościami marki oraz zasadami odpowiedzialnej komunikacji.

Dla branży kosmetycznej przypadek Rituals pokazuje, że decyzje o wyborze kanałów reklamowych mogą zależeć nie tylko od zasięgu i kosztu emisji, ale także od otoczenia, w którym marka się pojawia. Monitoring reklam TV Republika obejmował w październiku 119 pozycji marek, a Rituals odnotowano wśród reklamodawców obecnych na antenie w pierwszych ośmiu dniach listopada.

Niemal 5 tys. reklam w październiku

Według danych Nielsena przytoczonych przez Wirtualnemedia.pl w październiku 2026 r. TV Republika wyemitowała 4 993 reklamy. Najwięcej spotów należało do marek związanych ze stacją: Goryla.pl miała ich 344, Mango – 338, a R Mobile – 305. Kolejne pozycje zajęły Republika Energetyczna (277), Salvatti.pl (237), sklep internetowy TV Republika (167) i Motolia (163).

image

Wystartował nowy e-commerce: Goryla.pl. W ofercie... 13 produktów kosmetycznych.

W zestawieniu znalazły się również firmy działające na szerokim rynku konsumenckim. W październiku RTV Euro AGD nadało 101 spotów, Castorama – 99, Provident – 58, HalfPrice – 43, a Frosta – 37. Wśród aktywnych reklamodawców wymieniono także m.in. Perłę, Narodowy Bank Polski i Plus.

W pierwszych ośmiu dniach listopada monitoring odnotował 1 136 emisji reklam komercyjnych oraz 16 emisji sponsorskich. Na antenie pojawiły się marki, których nie było w październikowym zestawieniu, m.in. Canal+, Lidl, Dacia, Kia, InPost, Ludwik i Rituals. Sama obecność spotu w takim zestawieniu nie przesądza jednak o tym, że reklamodawca samodzielnie wybrał konkretną stację. Część firm kupuje czas antenowy w pakietach obejmujących różne kanały, często z wyprzedzeniem i za pośrednictwem domów mediowych.

To rozróżnienie pojawiało się w wyjaśnieniach reklamodawców. Provident wskazywał, że jego emisje są częścią pakietowych zakupów, a decyzje biznesowe podejmuje z myślą o długoterminowym interesie spółki. O pakietowym zakupie reklam mówił również szef InPostu Rafał Brzoska. Z kolei Nestlé Polska tłumaczyło emisję spotu błędem technicznym. Lidl i firma Urbanek przekazały, że ich reklam nie ma w Republice, choć monitoring wykazał emisje ich spotów.

Kolejne marki rezygnują z anteny

Decyzja Rituals nastąpiła po kolejnych rezygnacjach reklamodawców. Spoty z TV Republika wycofały m.in. RTV Euro AGD, Mastercard i Chery. RTV Euro AGD uzasadniło decyzję kontrowersjami dotyczącymi sposobu relacjonowania tragicznych wydarzeń w Krakowie. Chery powołało się na wartości firmy i potrzebę umieszczania reklam w otoczeniu, które szanuje odbiorców.

Sprawa dotyczy relacji nadanej po ataku na Rynku Głównym w Krakowie 7 listopada. 24-letni Polak wjechał samochodem na płytę rynku i otworzył ogień do przypadkowych osób. Podczas transmisji Tomasz Sakiewicz mówił, że na miejscu nie ma policji, a jej rezerwy miały zostać skierowane do Warszawy, kiedy tuż za jego plecami stał funkcjonariusz. Sugerował także udział cudzoziemców. Policja informowała, że funkcjonariusze interweniowali na miejscu.

image

Republika promuje własną platformę zakupową w streamie na YouTube. KRRiT przygląda się sprawie

12 listopada Prokuratura Okręgowa w Krakowie wszczęła śledztwo dotyczące wypowiedzi wyemitowanych przez stację, m.in. pod kątem pomówienia policjantów i przekazania informacji o udziale cudzoziemców w zamachu. Zawiadomienia złożyło kilka osób prywatnych. Sakiewicz nie zgadza się z krytyką swojej relacji, a na stronie serwisu TV Republika przewija się aktualnie clicker z informacją, że "Republikę spotykają represje ze strony rządu za zadawanie trudnych pytań".

W weekend 7–8 listopada, już po wydarzeniach w Krakowie, TV Republika wyemitowała 113 spotów 50 marek należących do 36 reklamodawców. Wśród nich były m.in. Castorama i Provident. Część firm nie odpowiedziała na pytania mediów o ewentualne wstrzymanie emisji.

Podobny kryzys w 2024 r.

Obecna sytuacja przypomina kryzys reklamowy z przełomu 2023 i 2024 r., który nastąpił po wypowiedziach Jana Pietrzaka i Marka Króla dotyczących migrantów. Wówczas reklamowanie się w Republice wstrzymały m.in. IKEA i mBank, a następnie Żabka, Wedel, Provident, Adamed, Castorama, Media Expert, Tarczyński, Carrefour, Kaufland, Pyszne.pl i Otodom.

Skala spadku była widoczna w danych emisji. W styczniu 2024 r. stacja nadała 10 188 spotów 229 marek. W lutym liczba spotów zmniejszyła się do 3 495, a liczba marek do 64. Oznaczało to spadek liczby emisji o blisko 66 proc. w porównaniu ze styczniem. Z czasem część firm wróciła na antenę; reklamy Kauflandu pojawiły się ponownie jeszcze w 2024 r., a w 2026 r. w blokach reklamowych można było zobaczyć m.in. Providenta, Castoramę i XTB. IKEA, mBank, Wedel i Żabka podtrzymywały natomiast wcześniejszą decyzję o nieobecności.

Dane dotyczące TV Republika pokazują więc zmienność listy reklamodawców: od 229 marek w styczniu 2024 r. do 64 miesiąc później, a następnie ponownych powrotów części firm. W przypadku Rituals decyzja ma określony termin – spoty marki mają zniknąć z anteny w grudniu 2026 r. Sama firma uzasadnia ją zgodnością komunikacji z wartościami marki i odpowiedzialnym planowaniem obecności w mediach.

Redakcja zwróciła się do TV Republika z prośbą o komentarz.

ZOBACZ KOMENTARZE (0)
StoryEditor
Biznes
18.11.2026 10:00
Co to jest Fragrantica?
Fragrantica to najpopularniejszy globalnie serwis społecznościowy dla fanów perfum.Fragrantica

Fragrantica to internetowa encyklopedia perfum, magazyn i społeczność skupiona wokół zapachów. Od 2007 r. gromadzi informacje o kompozycjach, ich twórcach i markach, a także opinie użytkowników. Dla konsumentów jest narzędziem do poznawania rynku i porównywania zapachów; dla firm — jednym z miejsc, w których produkty mogą zyskać widoczność i zostać ocenione przez odbiorców.

Encyklopedia, magazyn i społeczność

Fragrantica powstała w 2007 r. jako internetowe źródło informacji o perfumach, a następnie rozwinęła się w międzynarodową platformę redakcyjną i społecznościową pod wodzą Eleny i Zorana Knezeviców. Według aktualnej strony „About Us” publikuje w 23 językach, a jej zespół tworzy ponad 45 aktywnych członków i współpracowników z 29 krajów. Serwis określa się jako niezależna publikacja z siedzibą w Stanach Zjednoczonych. Zaznacza również, że nie jest sprzedawcą perfum. 

Główną część platformy stanowi katalog zapachów. Liczniki widoczne na stronie Fragrantiki wskazują około 145 tys. opisanych perfum, 2,7 mln recenzji i 2,1 mln miłośników perfum. Są to dynamiczne wartości prezentowane przez sam serwis, aktualizowane wraz z rozwojem katalogu i aktywnością użytkowników. Karty produktów mogą zawierać nazwę, markę, rok premiery, nuty zapachowe, główne akordy, nazwisko perfumiarza, opinie i oceny. 

image
Profil zapachu Kaszëbsczi Mech
Fragrantica
image
Nuty zapachowe kompozycji Kaszëbsczi Mech
Fragrantica

Fragrantica pełni też funkcję magazynu: publikuje materiały o premierach, markach, perfumiarzach i historii perfumiarstwa. Forum i sekcje społecznościowe pozwalają wymieniać się opiniami oraz rekomendacjami. Użytkownicy mogą budować własne listy i kolekcje, a także przeglądać treści dodawane przez innych. Platforma łączy więc bazę informacji o produktach z treściami redakcyjnymi i aktywnością odbiorców — nie jest wyłącznie katalogiem ani sklepem.

Jakie funkcje mogą przydać się firmom?

Karta produktu zbiera w jednym miejscu różne rodzaje informacji. Dane o marce, roku premiery i perfumiarzu pomagają porządkować portfolio, a lista nut i głównych akordów ułatwia znalezienie zapachów o zbliżonym profilu. Recenzje i głosowania pokazują, jak część użytkowników odbiera kompozycję — na przykład jakie skojarzenia z nią łączy, jak ocenia jej trwałość lub projekcję. Są to jednak opinie społeczności, nie wyniki badań laboratoryjnych czy reprezentatywnego sondażu konsumenckiego.

Narzędzia wyszukiwania pozwalają odkrywać produkty według nut, akordów, perfumiarzy i innych kryteriów. Perfume Finder pomaga znaleźć zapachy podobne do wybranych perfum, natomiast wyszukiwanie po nutach i akordach zawęża katalog do produktów o określonym profilu. Dla zespołów produktowych i marketingowych może to być szybki sposób na sprawdzenie, z jakimi kompozycjami i opisami odbiorcy mogą zestawiać dany produkt. To także punkt wyjścia do obserwacji konkurencji, choć nie zastąpi analizy cen, dystrybucji ani danych o udziale rynkowym. 

image
Wyszukiwarka nut w serwisie Fragrantica
Fragrantica

Funkcja Compare pozwala zestawiać zapachy, a katalog grup i rodzin olfaktorycznych ułatwia przegląd produktów o podobnym charakterze. Perfume Map oraz wyszukiwanie po akordach wspierają eksplorację katalogu według skojarzeń zapachowych. Z perspektywy biznesowej takie funkcje mogą być użyteczne przy analizie tego, z jakimi rodzinami, nutami lub konkurencyjnymi produktami odbiorcy łączą daną kompozycję. Pomagają też zrozumieć, jak uporządkowany jest język używany przez społeczność perfumeryjną.

Osobną funkcją jest Fragrantica Pulse, która pokazuje zapachy zyskujące popularność w wybranych przedziałach czasu. Może służyć jako punkt obserwacyjny przy śledzeniu rosnącego zainteresowania premierami lub istniejącymi produktami. Serwis prowadzi też nagrody oparte na głosach społeczności. Dla marek i dystrybutorów są to wskaźniki widoczności i zainteresowania w obrębie platformy; nie powinny być interpretowane jako ranking sprzedaży całego rynku.

image
Fragrantica Pulse
Fragrantica

Ruch serwisu jest kolejnym wskaźnikiem jego znaczenia. „Business of Fashion”, powołując się na dane Semrush, podał w kwietniu 2026 r. średnio ponad 41 mln odwiedzin miesięcznie i określił Fragranticę jako jedną z najczęściej odwiedzanych witryn beauty na świecie. To zewnętrzny szacunek ruchu, a nie liczba audytowana przez Fragranticę. Niemniej BoF podaje również, że Fragrantica zajmuje globalne drugie miejsce wśród najczęściej odwiedzanych serwisów beauty — za stroną Sephory na region USA i Kanady, a przed Ulta Beauty i Bootsem. Jest to również jedyny serwis niebędący sklepem internetowym w pierwszej dziesiątce najczęściej odwiedzanych witryn beauty w tych samych krajach.

Niektórzy rozpoznawalni twórcy zapachowi deklarują jednak, że decyzje redakcyjne i sposób moderowania treści sprawiły, iż ograniczyli aktywność na Fragrantice. Mimo tych odejść serwis nadal ma duży wpływ na społeczność perfumeryjną. Dla porównania, Semrush szacuje miesięczny ruch konkurencyjnego Parfumo na kilka milionów odwiedzin miesięcznie.

Rynek globalny: szeroka kategoria, różne formaty i kanały

Według Grand View Research globalny rynek zapachów osiągnął wartość 58,9 mld dolarów w 2025 r. i ma wzrosnąć do 61,4 mld dolarów w 2026 r. Firma prognozuje średnioroczne tempo wzrostu na poziomie 5,5 proc. w latach 2026–2033, co oznaczałoby wartość 89,4 mld dolarów na koniec okresu. Warto podkreślić zakres tego szacunku: raport obejmuje nie tylko perfumy, lecz także mgiełki i dezodoranty, olejki perfumeryjne oraz inne produkty zapachowe. Nie należy więc utożsamiać tej wartości z rynkiem samych perfum. 

W strukturze tej szerokiej kategorii największy udział wartościowy w 2025 r. miały dezodoranty — 32,6 proc. Segment produktów masowych odpowiadał za 45,7 proc. rynku, a Ameryka Północna za 33,2 proc. Według tej samej analizy, perfumy typu fine fragrance, obejmujące m.in. wody perfumowane i toaletowe, mają rosnąć średnio o 6,7 proc. rocznie do 2033 r.; dla produktów luksusowych prognozowane tempo wynosi 6,8 proc. Wskazuje to na znaczenie zarówno kategorii codziennego użytku, jak i segmentów opartych na wyższej cenie, koncentracji czy pozycjonowaniu marki.

image
Strona wiśniowej nuty zapachowej w serwisie Fragrantica
Fragrantica

Zmieniają się również kanały sprzedaży i odkrywania produktów. Grand View Research prognozuje, że sprzedaż perfum przez internet będzie rosła średnio o 6,9 proc. rocznie w latach 2026–2033. Raport łączy tę perspektywę m.in. z szerokością oferty online, opisami produktów, informacjami o składnikach i recenzjami. W tej sytuacji serwisy takie jak Fragrantica mogą odgrywać rolę w procesie rozpoznawania zapachu przed zakupem — szczególnie dlatego, że klient w kanale cyfrowym nie może od razu przetestować kompozycji na skórze. 

Odrębne dane dotyczą europejskiego rynku perfum i zapachów. Cosmetics Europe szacuje jego wartość detaliczną w 2025 r. na 17,1 mld euro. To element europejskiego rynku kosmetyków i produktów do pielęgnacji, który osiągnął łącznie 110 mld euro sprzedaży detalicznej. Wartości tej nie należy bezpośrednio porównywać z globalnym szacunkiem Grand View Research, ponieważ różnią się walutą, zakresem geograficznym i definicją kategorii. 

Polska: 3,31 mld zł sprzedaży perfum

W Polsce sprzedaż detaliczna kategorii „Fragrances” wyniosła w 2025 r. 3,31 mld zł, co oznacza wzrost o 9 proc. w cenach bieżących w porównaniu z rokiem poprzednim. Dane pochodzą z raportu Euromonitor International „Fragrances in Poland”, opublikowanego w maju 2026 r. 

image
Mapa zapachów w serwisie Fragrantica
Fragrantica

Dla szerszego kontekstu, wartość całego polskiego rynku kosmetycznego przekroczyła 6,4 mld euro w 2025 r., a eksport sektora osiągnął 6,5 mld euro. Polska była piątym co do wielkości rynkiem kosmetycznym w UE i ósmym eksporterem kosmetyków na świecie. W sektorze działało 847 małych i średnich przedsiębiorstw kosmetycznych. To dane dotyczące całego sektora kosmetycznego, nie samych perfum, ale pokazują otoczenie, w którym funkcjonują krajowi producenci, dystrybutorzy i sprzedawcy produktów zapachowych. 

Jak wykorzystać Fragrantikę biznesowo?

Fragrantica może wspierać monitoring produktów, kategorii i języka konsumentów. Firma może sprawdzać, jak użytkownicy opisują jej produkt, które nuty pojawiają się w recenzjach, jakie produkty są porównywane oraz które zapachy zyskują popularność w Pulse. Takie obserwacje pomagają formułować pytania do dalszych analiz: czy przekaz marki pokrywa się z odbiorem odbiorców, jakie skojarzenia powtarzają się w komentarzach, czy dana nowość jest widoczna wśród użytkowników serwisu.

Platforma umożliwia markom kontakt z redakcją i zgłaszanie informacji o nowościach oraz materiałów do encyklopedii. Nie oznacza to automatycznej publikacji: obecność produktu zależy od procesu redakcyjnego. Fragrantica deklaruje też możliwość wyświetlania reklam, sponsorowanych modułów i płatnych kampanii, a także korzystanie z linków afiliacyjnych. W swoim aktualnym oświadczeniu serwis informuje, że linki do zewnętrznych sprzedawców mogą generować prowizję, a treści sponsorowane mają być oznaczane. 

image
Wyszukiwarka nut w serwisie Fragrantica
Fragrantica

Dla analityków ważne są ograniczenia danych. Oceny i recenzje pochodzą od użytkowników serwisu, którzy sami zdecydowali się zamieścić opinię. Nie reprezentują automatycznie wszystkich klientów marki ani całego rynku. Dlatego warto zestawiać treści Fragrantiki z oficjalnymi materiałami producenta, danymi sprzedażowymi, badaniami konsumenckimi i wynikami testów.

Fragrantica jest zatem jednocześnie katalogiem, narzędziem odkrywania zapachów i forum opinii. Jej funkcje mogą wspierać analizę konkurencji, obserwację zainteresowania premierami oraz rozpoznawanie skojarzeń przypisywanych produktom. Wartość biznesowa serwisu wynika z połączenia rozbudowanej bazy z aktywną społecznością i dużym ruchem. Dane z platformy najlepiej traktować jako jakościowy wskaźnik zachowań jej użytkowników — przydatny w uzupełnieniu analiz rynku, ale niewystarczający do samodzielnego prognozowania sprzedaży.

Dla marek perfumeryjnych i producentów marek własnych Fragrantica może pełnić funkcję narzędzia do rozpoznania rynku przed podjęciem decyzji o doborze dostawców.

  • Identyfikowanie popularnych profili zapachowych — liczba recenzji i oceny poszczególnych perfum mogą wskazywać, które kompozycje wzbudzają zainteresowanie użytkowników. Marki mogą uwzględniać te sygnały przy wyborze kierunku rozwoju nowych produktów.
  • Analiza zapachu referencyjnego — przed przygotowaniem briefu dla dostawcy koncentratu zapachowego firma może sprawdzić, jak opisywane są nuty otwarcia, serca i bazy wybranego produktu. Taka analiza pomaga precyzyjniej określić oczekiwany profil kompozycji.
  • Orientacyjna ocena trwałości i projekcji — głosowania użytkowników dotyczące tych cech mogą stanowić punkt odniesienia przy ocenie zapachu referencyjnego. Jeśli firma opracowuje kompozycję inspirowaną takim produktem, może wykorzystać te informacje do określenia oczekiwań wobec próbki.

Po wyborze zapachu referencyjnego kolejnym krokiem jest pozyskanie próbek koncentratu zapachowego o odpowiednim stopniu zgodności z założonym profilem. Próbki należy przetestować w gotowej formule przed złożeniem zamówienia na większą partię.

Czy Fragrantica ma wady?

Jednym słowem: naturalnie.

Wieloma słowami: karta danych perfum na Fragrantice przedstawia m.in. nuty i akordy, opis zapachu, profil perfumiarza oraz głosowania i komentarze użytkowników. Dla czytelnika może to wyglądać jak jedna spójna karta faktów, ale jej elementy niekoniecznie pochodzą z jednego źródła. Fragrantica tworzy profile także z perspektywy zewnętrznej, a jej opisy nie zawsze są po prostu przepisaniem informacji od marki.

To ważne, bo „nuty zapachowe” nie są tym samym co pełna lista składników formuły. Nazwy takie jak róża, irys czy rabarbar mogą opisywać wrażenie zapachowe lub zamierzony efekt kompozycji. Nie muszą oznaczać, że dany surowiec występuje w perfumach w dosłownej postaci. Producent może podawać nuty, które mają komunikować zamysł kompozycji; użytkownicy mogą zaś wskazywać to, co sami wyczuwają podczas noszenia. Różnica między tymi opisami nie dowodzi automatycznie, że jedna strona się myli — może wynikać z odmiennego celu opisu.

image

AI pomoże wybrać perfumy? Nowy projekt pozyskał 2 mln funtów

Przy weryfikowaniu nazwy perfumiarza, roku premiery, oficjalnie zadeklarowanych nut czy informacji o składzie należy sprawdzić także materiały producenta. Fragrantica może pokazywać, jak produkt jest odbierany przez społeczność, ale nie powinna być jedynym źródłem danych katalogowych. Sam serwis w aktualnym oświadczeniu zaznacza, że nuty, recenzje oraz oceny trwałości i projekcji są opiniami, a doświadczenie może różnić się zależnie od osoby, skóry, otoczenia czy partii produktu.

Jak przywołuje Business of Fashion, kiedy w 2024 roku Sable Yong, podcasterka i była dziennikarka kosmetyczna, opublikowała swoją książkę „Die Hot With a Vengeance”, wprowadziła na rynek również limitowaną edycję perfum o tej samej nazwie. Kilka miesięcy po debiucie zapachu na profilu „Die Hard With a Venegance” brakowało kluczowych składników, takich jak rabarbar i irys. Profil został poprawiony dopiero, gdy perfumiarz Yong skontaktował się z Fragranticą.

Drugim tematem podnoszonym często przez społeczność jest niejednoznaczny ton dyskusji i klimat narzucany przez moderację. Krytyka koncentruje się na szeregu kwestii: Elena Knezevic zorganizowała w czerwcu 2025 roku konkurs z nagrodami w postaci męskich i damskich perfum Trumpa Victory 45-47, a w Dzień Niepodległości Stanów Zjednoczonych opublikowała usunięte już zdjęcie George‘a Washingtona w kapeluszu w stylu MAGA. Użytkownicy wskazywali również na artykuły kwestionujące zapachy gender fluid, takie jak artykuł z listopada 2025 roku, w którym Knezevic napisała, że ​​język marketingowy odnoszący się do „silnych i niezależnych” kobiet jest „destrukcyjny”.

„Nasz międzynarodowy zespół redakcyjny i współpracowników jest bardzo zróżnicowany; około połowa członków naszego zespołu identyfikuje się jako LGBTQ+, w tym osoby mieszkające w regionach, w których taka tożsamość wiąże się ze znacznym ryzykiem osobistym. Sugestia, że ​​ta platforma lub nasz zespół realizują program polityczny, jest fałszywa” – powiedział Zoran Knezevic w e-mailu do portalu Business of Fashion.

image

„Twilight” wraca w zapachu. Dlaczego beauty tak chętnie sięga po popkulturę?

Niemniej, część długoletnich miłośników perfum z niepokojem odebrała coraz częstsze włączanie wątków społecznych do treści Fragrantiki. Niezadowolenie użytkowników nie jest nowe — na konkurencyjnym portalu Basenotes od 13 lat działa forum skupiające osoby, które odeszły z Fragrantiki. O ile wcześniej wskazywano głównie na funkcjonalność serwisu i sposób publikowania recenzji, w ostatnim roku częściej krytykowano jego coraz bardziej upolitycznione (konkretnie konserwatywnie) treści.

Po trzecie, kolejka perfum i wód do opublikowania w serwisie jest tak długa, że w dniu 14.11.2026 wątek służący do zgłaszania perfum do dodania do bazy ma już 59. część. SKU potrafią czekać miesiącami bądź latami na dodanie, ponieważ mimo wielu lat funkcjonowania Fragrantica dalej nie doczekała się możliwości dodawania produktów do bazy przez społeczność, tak jak robią to podobne serwisy z innych branż.

I co dalej?

Fragrantica pozostaje ważnym miejscem, w którym spotykają się wiedza o perfumach, opinie użytkowników i zainteresowanie branży. Dla marek może być użytecznym źródłem inspiracji i sygnałów o tym, jak odbiorcy postrzegają zapachy, pod warunkiem że dane z serwisu traktuje się jako punkt wyjścia, a nie pełny obraz rynku. Jednocześnie krytyka dotycząca treści, moderacji i opóźnień w uzupełnianiu katalogu pokazuje, że wpływ platformy wiąże się także z odpowiedzialnością za rzetelność i sposób prowadzenia społeczności. Z Fragrantiki warto więc korzystać uważnie: jako z bogatego źródła perspektyw, które najlepiej nabierają znaczenia w zestawieniu z innymi danymi i doświadczeniem branży.

ZOBACZ KOMENTARZE (0)
22. listopad 2026 13:09