StoryEditor
Prawo
30.10.2024 11:24

Transparentność i równość płac – co zmieni unijna dyrektywa o jawności wynagrodzeń?

Adwokat Marcin Czarniawski, RK Legal, Senior Associate w Business Advisory & Litigation Department / fot. RK Legal

Termin implementacji unijnej dyrektywy o jawności wynagrodzeń przypada na 7 czerwca 2026. Jakie obowiązki mogą z niej wynikać i co ma szansę się zmienić w kontekście dyskryminacji płacowej - dla wiadomoscikosmetycznych.pl pisze adwokat Marcin Czarniawski, RK Legal, Senior Associate w Business Advisory & Litigation Department.

Przepisy zakazujące dyskryminacji w zakresie wynagrodzenia obowiązują w polskim kodeksie pracy już od przeszło dwudziestu lat. Mimo kodeksowej regulacji tej kwestii i rosnącej świadomości społecznej w tym obszarze, nierówności w wynagradzaniu kobiet i mężczyzn wciąż są faktem i poważnym problemem - nie tylko prawnym, ale przede wszystkim społecznym. Z pomocą w rozwiązaniu tego problemu przyjść mają przepisy wdrażające tzw. unijną dyrektywę o jawności wynagrodzeń. Termin jej implementacji przypada na 7 czerwca 2026. Jakie obowiązki mogą z niej wynikać i co ma szansę się zmienić?  

Co mówią dane?

Co ciekawe, publikowane we wrześniu 2024 r. dane GUS sugerują, że sytuacja kobiet na polskim rynku pracy jest relatywnie dobra. Luka płacowa (gender pay gap) – czyli różnica w wysokości wynagrodzeń kobiet i mężczyzn za tą samą pracę – w Polsce waha się od 5 proc. do 7 proc. i w świetle danych Eurostatu stanowi wynik wyraźnie poniżej średniej w Unii Europejskiej, oscylującej na poziomie 13 proc. To rezultat lepszy niż państw uchodzących za kraje o wyższej kulturze antydyskryminacyjnej jak np. Niemcy czy Szwecja.

Nie brak jednak komentarzy, że są to dane nieodzwierciedlające faktycznej skali tego zjawiska. Warto zauważyć, że wskaźnik ten obejmuje jedynie wynagrodzenie stałe, bez wynagrodzeń zmiennych – nagród czy premii, gdzie często dochodzi do faktycznych przejawów dyskryminacji. Luka wyliczana przez instytucje statystyczne nie bierze także pod uwagę dużych różnic w dostępie kobiet do poszczególnych stanowisk.

Problem tzw. „szklanego sufitu” (barier w uzyskiwaniu wyższego wynagrodzenia czy stanowiska przez kobiety) czy „lepkiej podłogi” (braku ścieżek awansu dla kobiet) niewątpliwie wciąż istnieje i bardzo ogólne kodeksowe ramy zakazu dyskryminacji nie są wystarczające, by skutecznie mu przeciwdziałać. Sytuacja ta powinna ulec zmianie po wdrożeniu w Polsce dyrektywy PE i Rady (UE) nr 2023/970 z 10 maja 2023 r.  w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości za pośrednictwem mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmów egzekwowania.

Do planowanego terminu implementacji pozostało jeszcze sporo czasu, a polski ustawodawca na razie nie przedstawił projektu ustawy, który miałby te zasady wcielać w życie. Już teraz jednak warto zasygnalizować, jakie wyzwania mogą czekać pracodawców w niedalekiej perspektywie.

Równe wynagrodzenie za taką samą pracę

Zgodnie z dyrektywą, na pracodawcach spocznie obowiązek zapewnienia, aby struktury wynagrodzeń zapewniały równe wynagrodzenia za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości. Struktura wynagrodzeń powinna umożliwić dokonanie zobiektywizowanej oceny czy pracownicy są rzeczywiście w porównywalnej sytuacji. Dyrektywa podpowiada tutaj, że analiza powinna być dokonywana przy użyciu kryteriów takich jak umiejętności (w tym niedoceniane czasem w strukturach wynagrodzeń umiejętności „miękkie”), wysiłek, zakres odpowiedzialności, warunki pracy oraz inne czynniki.

Co ciekawe, dyrektywa nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia „metod i narzędzi analitycznych służących porównywania wartości pracy” – otwarta pozostaje kwestia, jak Polska sprosta temu obowiązkowi.

Przejrzystość wynagrodzeń już przed zatrudnieniem

Nowe przepisy mają odpowiedzieć też na pojawiające się od dawna postulaty, by osoby uczestniczące w rekrutacjach miały prawo do uzyskania przejrzystych informacji o początkowym wynagrodzeniu lub przynajmniej jego „widełkach” oraz o kryteriach jego ustalania. Dyrektywa sugeruje, by informacje te przekazywać kandydatom już na etapie ogłoszeń o pracę lub też w inny sposób – przed rozmową kwalifikacyjną. Na pracodawcach spoczywać będzie także zakaz pytania pracowników o ich dotychczasowe wynagrodzenie.

Przejrzystość i prawo do informacji

Kryteria wynagradzania powinny, w świetle nowych regulacji, być nie tylko przejrzyste i sprawiedliwe, ale także powszechnie dostępne dla pracowników. Wbrew jednak obawom niektórych firm – jawność i przejrzystość wynagrodzeń nie będzie oznaczała obowiązku informowania pracowników „ile zarabia kolega”. Pracownicy uzyskają natomiast prawo do występowania o informacje dotyczące ich indywidualnego poziomu wynagrodzenia wobec średnich poziomów wynagrodzenia w podziale na płeć, w odniesieniu do kategorii pracowników wykonujących taką pracę jak oni. 

Raportowanie luki płacowej – nowe wyzwanie

Szczególnie wymagający dla pracodawców (ale i państw członkowskich) będzie aspekt związany z obowiązkiem składania odpowiednich sprawozdań, raportujących wysokość luki płacowej w ich organizacjach do „organu monitorującego”. Nie wiadomo jeszcze, kto będzie nim w polskich warunkach. Wiadomo jednak, że pracodawcy będą musieli informować m.in.  o luce płacowej ze względu na płeć, medianie luki płacowej, odsetku pracowników płci żeńskiej i męskiej otrzymujących oznaczone składniki uzupełniające lub zmienne. Jak widać – nie będzie to zatem kwestia podawania do wiadomości organu tylko informacji o wysokości wynagrodzeń na danych stanowiskach, ale także np. o przyznawanych pracownikom premiach, co powinno pomóc w zwalczaniu dyskryminacji na etapie premiowania.

Warto zwrócić uwagę, że dla większych pracodawców (powyżej 150 pracowników), pierwszy obowiązek sprawozdawczy będzie obejmował cały 2026 rok, a więc będzie obejmował także kilka miesięcy przypadających przed formalnym terminem implementacji ustawy. Oznacza to, że najwięksi pracodawcy na przygotowanie swoich organizacji do zbierania i raportowania tych danych mają niewiele czasu i już teraz warto zastanowić się, jak obowiązek ten będzie realizowany.

Przejrzystość wynagrodzeń – zmiany w organizacjach są nieuniknione

Niewątpliwie nowe przepisy będą zmuszały pracodawców nie tylko do wzmożonej ostrożności na płaszczyźnie przeciwdziałania dyskryminacji w warunkach płacowych, ale także – zmiany podejścia w organizacjach jeśli chodzi o jawność i transparentność w zakresie wysokości wynagrodzeń. W wielu zakładach pracy wynagrodzenia pracowników wciąż objęte są klauzulami poufności, a pracodawcy z nadmierną wręcz ostrożnością podchodzą do komunikowania pracownikom standardów płacowych na stanowiskach. Taka postawa już wkrótce może okazać się nie do utrzymania.

Adwokat Marcin Czarniawski, RK Legal, Senior Associate w Business Advisory & Litigation Department

 

ZOBACZ KOMENTARZE (0)
StoryEditor
E-commerce
18.11.2026 12:37
Cło zmienia zakupy na chińskich platformach. Co to oznacza dla rynku beauty?
Cło na Temu i Shein. Jak zmienią się zakupy beauty?mat. prasowe

Zakupy na Temu, Shein i AliExpress wyraźnie straciły na popularności po wprowadzeniu unijnego cła na przesyłki o niskiej wartości spoza UE. W ciągu pierwszych czterech miesięcy liczba zamówień składanych przez użytkowników tych platform spadła o 78 proc. – wynika z danych whenUbuy. Czy nowe regulacje osłabią ten kanał sprzedaży i skierują konsumentów do innych sklepów?

W tym artykule przeczytasz:

  • Chińskie platformy tracą zamówienia
  • Co zmieni się na rynku kosmetycznym?
  • Allegro utrzymuje dotychczasowych klientów
  • Cena nadal ma znaczenie

Chińskie platformy tracą zamówienia

Wprowadzenie unijnego cła na przesyłki o niskiej wartości spoza UE przełożyło się na wyraźny spadek aktywności zakupowej na Temu, Shein i AliExpress. Z analizy whenUbuy wynika, że w pierwszych czterech miesiącach obowiązywania nowych zasad użytkownicy platform, którzy wcześniej robili tam zakupy, złożyli o 78 proc. mniej zamówień niż w analogicznym okresie rok wcześniej. Łączne wydatki tej grupy zmniejszyły się o 73 proc.

Dane pokazują również zmianę w zachowaniach osób, które nadal korzystają z chińskich serwisów. W październiku liczba zakupów na Temu, Shein i AliExpress była niższa rok do roku o 72,5 proc. Średnia wartość pojedynczego zamówienia wzrosła jednak z około 68 do 78 złotych. Jednocześnie aktywny kupujący składał przeciętnie 4,4 zamówienia miesięcznie, wobec 5,2 rok wcześniej. Jego miesięczne wydatki zmniejszyły się z 355 do 346 złotych.

W przypadku Temu zmieniła się także zawartość koszyka. W październiku średnia cena produktu była o 45 proc. wyższa niż rok wcześniej, a liczba produktów przypadających na jedno zamówienie spadła o połowę. Średnia wartość koszyka zmniejszyła się o 25 proc., a wydatki na kupującego o 7 proc.

To istotna zmiana dla platform, których popularność budowały między innymi bardzo niskie ceny i możliwość zamawiania wielu drobnych produktów w jednej przesyłce. Wśród takich zakupów znajdują się również akcesoria kosmetyczne, gadżety do makijażu, organizery, pędzle czy produkty do pielęgnacji. Cena pojedynczego przedmiotu jest często dla konsumentów jednym z głównych argumentów przemawiających za zakupem na chińskich platformach.

image

Chińskie firmy wynajęły 1 mln m kw. magazynów w Polsce. Rośnie presja na lokalny handel

Co zmieni się na rynku kosmetycznym?

Dane whenUbuy pokazują jednak skalę ograniczenia zakupów na tych platformach oraz zmianę w sposobie kompletowania zamówień. Można przypuszczać, że konsekwencje odczują także sprzedawcy oferujący produkty z segmentu beauty, szczególnie te pozycjonowane cenowo w najniższych przedziałach.

Chińskie platformy stały się dla części konsumentów miejscem zakupu niedrogich akcesoriów kosmetycznych i produktów uzupełniających codzienną pielęgnację. Ich oferta obejmuje między innymi pędzle, gąbki, kosmetyczki, opaski, lusterka, pojemniki i organizery. W przypadku takich artykułów cena i szerokość asortymentu mogą mieć duże znaczenie przy podejmowaniu decyzji zakupowej.

Wprowadzenie dodatkowych kosztów oraz ograniczenie liczby zamówień może skłaniać część klientów do poszukiwania podobnych produktów w krajowych sklepach internetowych i drogeriach. Nie musi to jednak oznaczać automatycznego przeniesienia całego popytu do lokalnych sprzedawców. Dane wskazują raczej na ograniczenie zakupów na chińskich platformach, a nie na pełne zastąpienie ich innymi kanałami.

Allegro utrzymuje dotychczasowych klientów

Jednym z ciekawszych wniosków z analizy jest zachowanie osób, które wcześniej kupowały na chińskich platformach, a jednocześnie korzystają z Allegro. Od lipca do października liczba ich miesięcznych zamówień w polskim serwisie zmieniała się w przedziale od -3,7 do +2,4 proc. rok do roku. W październiku średnia wartość koszyka wyniosła 129 złotych – tyle samo co przed rokiem.

– Największa zmiana dotyczy liczby kupujących. Osoby, które nadal korzystają z chińskich platform, zamawiają rzadziej, a miesięcznie wydają niemal tyle samo co rok wcześniej. Sprawdziliśmy też, jak ta sama grupa kupowała na Allegro. Liczba zamówień pozostała tam na podobnym poziomie – mówi Ewa Kraińska, właścicielka whenUbuy.

image

Klientki beauty uciekają z chińskich platform? Allegro zgarnia 88 proc. zamówień

Cena nadal ma znaczenie

W całej bazie whenUbuy średnia cena produktu w październiku wzrosła o 32 proc. rok do roku – z 62 do 82 złotych. Średnia wartość koszyka zwiększyła się o 9,7 proc., a wydatki na kupującego o 11 proc. W porównaniu z wrześniem odnotowano jednak spadki: cena jednostkowa była niższa o 4 proc., wartość koszyka o 5 proc., a wydatki na kupującego o 6 proc.

Zmiany te pokazują, że konsumenci nadal robią zakupy online, ale ich aktywność rozkłada się inaczej między platformami i kategoriami cenowymi. Można zauważyć, że ograniczenie zakupów na Temu, Shein i AliExpress otwiera przestrzeń dla innych kanałów sprzedaży. To, czy skorzystają na tym krajowe drogerie i sklepy internetowe, zależeć będzie między innymi od ich zdolności do zaoferowania konkurencyjnych cen, szerokiego wyboru oraz wygodnych warunków dostawy.

Aurelia Obrochta
ZOBACZ KOMENTARZE (0)
StoryEditor
Prawo
06.11.2026 17:18
Związek zawodowy zapowiada grudniowy strajk w handlu; w apelu wymieniono Rossmanna
OPZZ Konfederacja Pracy w Handlu to związek zawodowy reprezentujący osoby zatrudnione w handlu.OPZZ Konfederacja Pracy

OPZZ Konfederacja Pracy w Handlu rekomenduje pracownikom sklepów akcję od 20 do 23 grudnia 2026 r., w ostatnim tygodniu przed świętami. Związek wymienia m.in. Rossmanna oraz sieci Biedronka, Dino, Lidl, Kaufland, Aldi i Pepco. Czy polskie sieci handlowe czeka przedświąteczny paraliż?

Związek opisał akcję jako protest w całym handlu i wezwał pracowników do udziału w różnych formach sprzeciwu. Wśród rekomendowanych działań znalazły się: noszenie czarnej wstążki, wywieszenie plakatu, informowanie klientów o warunkach pracy, udostępnianie apelu oraz wykonywanie obowiązków zgodnie z przepisami BHP. Organizacja wskazuje też na możliwość skorzystania ze zwolnienia lekarskiego w razie choroby lub przemęczenia oraz oddania krwi.

Opublikowany apel nie precyzuje, czy planowane są konkretne przestoje w sklepach ani jaki miałby być ich zakres. Związek uzasadnia akcję przeciążeniem pracowników, presją czasu, wynagrodzeniami oraz problemami z przestrzeganiem zasad bezpieczeństwa. Są to zarzuty organizacji; post nie przedstawia danych pozwalających ocenić ich skalę w poszczególnych sieciach.

Rossmann na liście sieci objętych apelem

Wymienienie Rossmanna łączy zapowiedź z handlem kosmetykami i produktami higienicznymi. OPZZ Konfederacja Pracy w Handlu informuje, że działa w tej sieci oraz m.in. w Dino, Biedronce, Lidlu, Kauflandzie, Pepco i Aldi. Dołączenie do organizacji ma być możliwe przez SMS na numer wskazany w apelu; związek zapowiada przesłanie informacji i deklaracji członkowskiej.

Grudniowy termin przypada na okres przedświątecznego wzmożenia sprzedaży. Związek wiąże go z wydłużonymi godzinami otwarcia i większym obciążeniem pracą w ostatnim tygodniu przed świętami. Materiał nie podaje jednak szacunków dotyczących liczby pracowników, którzy wezmą udział w akcji, ani jej przewidywanego wpływu na funkcjonowanie sklepów.

W apelu OPZZ zapowiada, że brak dialogu z pracodawcami może doprowadzić do dalszych działań. Organizacja zachęca pracowników do kontaktu i członkostwa, argumentując, że większa liczebność związku zwiększa jego możliwości negocjacyjne. Na razie komunikat wskazuje termin akcji i rekomendowane formy udziału, ale nie określa, czy obejmie ona zakłócenia w pracy sklepów.

Czym jest OPZZ Konfederacja Pracy?

OPZZ Konfederacja Pracy w Handlu to organizacja związkowa, której priorytetem jest obrona praw i interesów pracowniczych oraz rozwój ruchu związkowego. Ułatwia dołączanie do Związku i zakładanie nowych organizacji, m.in. przez upraszczanie wewnętrznych procedur. Związek można założyć również w pełni online.

Organizacja stawia na edukację członkiń i członków, by mogli skutecznie reprezentować pracowników w swoich firmach i prowadzić merytoryczne rozmowy z pracodawcami. Rozwija działalność w miejscach, gdzie dotąd nie było związków, dociera do młodych osób, uczniów i studentów, a także interesuje się nowymi formami zatrudnienia, takimi jak praca platformowa. Współpracuje przy tym z innymi związkami, instytucjami edukacyjnymi i naukowymi oraz organizacjami społecznymi.

Redakcja zwróciła się do OPZZ Konfederacja Pracy z prośbą o komentarz.

ZOBACZ KOMENTARZE (0)
18. listopad 2026 14:21