Poseł Zubowski zwrócił jednak uwagę na rosnące zaniepokojenie obywateli związane z ograniczaniem dostępu do płatności gotówkowych w sklepach. W jego biurze interwencję zgłosiła grupa konsumentów, którzy obawiają się, że zbyt szerokie stosowanie wyłącznie bezgotówkowych kas ogranicza ich prawo wyboru. Problem ma dotyczyć przede wszystkim osób starszych, które wciąż preferują gotówkę. W niektórych punktach handlowych – jak podkreślają zgłaszający – dostępność gotówkowych kas jest czysto formalna, a w praktyce oznacza dłuższe kolejki lub ich całkowity brak.
Ministerstwo w odpowiedzi zaznaczyło, że Polska znajduje się w czołówce krajów europejskich pod względem wykorzystania płatności bezgotówkowych, głównie za sprawą upowszechnienia kart i transakcji zbliżeniowych. Jednocześnie przypomniano, że zgodnie z obowiązującym prawem sprzedawca nie może odmówić przyjęcia zapłaty w formie gotówkowej – dotyczy to wszystkich miejsc, gdzie prowadzona jest działalność handlowa z udziałem personelu. Oznacza to, że brak możliwości zapłaty gotówką w obecności pracownika może naruszać przepisy.
Kwestia kas samoobsługowych została w stanowisku resortu doprecyzowana. Jak wyjaśniono, jeśli sklep zapewnia konsumentom alternatywną możliwość płatności gotówką – na przykład przy tradycyjnych kasach – to instalowanie kas samoobsługowych przyjmujących wyłącznie płatności kartą nie narusza przepisów. Kluczowy jest więc dostęp do realnego wyboru formy płatności, a nie wyłącznie formalna jego obecność.
Odmienne regulacje obowiązują w przypadku sklepów całkowicie bezobsługowych, czyli takich, w których nie ma personelu obecnego na miejscu. W takich przypadkach – jak zaznaczyło ministerstwo – nie ma obowiązku przyjmowania gotówki. Tego typu placówki mogą w pełni legalnie funkcjonować w modelu płatności bezgotówkowych, pod warunkiem że są odpowiednio oznakowane i poinformowane o zasadach płatności.
Podsumowując, samoobsługowe kasy umożliwiające wyłącznie płatność kartą są dozwolone, ale tylko pod warunkiem, że klient ma także dostęp do kas przyjmujących gotówkę. W przeciwnym razie – jeśli jedyna dostępna forma płatności w obecności pracownika to transakcja bezgotówkowa – może dojść do naruszenia prawa.
