Dzisiejsza konferencja “Ukrainka w Polsce — jak sprawić, by nowa grupa konsumentek nie była niewidoczna?” pozwoliła na zapoznanie się z problemami związanymi z nieznajomością prawa konsumenckiego uchodźczyń z Ukrainy — problemów, które mają niebagatelne skutki zarówno dla nich, jak i dla przedsiębiorców. Zatrważające są statystyki dotyczące tych braków w edukacji, które są wynikiem niedostatecznego doinformowania uchodźczyń przez odpowiednie organy.
Panelistami i panelistkami konferencji byli Piotr Sołtys z Radio 357, dr Stanisław Kluza (ekonomista, były minister finansów i pierwszy przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego), Michał Herde, Monika Kosińska-Pyter (obydwoje z Federacji Konsumentów), Julia Boguslavska z organizacji Ukrainka w Polsce, oraz Nadiya Bedrychuk z Koalicji Nie Bądź Niewidzialna. Według zaprezentowanych podczas spotkania danych 87 proc. osób, które uszły do Polski, uciekając przez rosyjską inwazją na Ukrainę, to kobiety i pozostające pod ich opieką (również finansową) dzieci, toteż ich perspektywa na polskie realia jest szczególnie istotna dla przedsiębiorców oraz właściwych sprawie organów.
Badanie zostało przeprowadzone drogą ankietowania uchodźczyń z Ukrainy oraz rozmów z nimi. Poza danymi ilościowymi pozyskano bardzo cenne dane jakościowe, które pozwoliły na wyciągnięcie wniosków kierujących dalsze prace organów nadzorujących prawa konsumenckie w Polsce.
Rozbieżność pomiędzy realiami ukraińskimi a polskimi, jeśli chodzi o kwestię praw konsumenckich, a zwłaszcza brak rzetelnego edukowania uchodźczyń, może doprowadzić do gettoizacji społeczności ukraińskiej. Coraz niższe zaufanie do polskich przedsiębiorców, biorące się z niezrozumiałych przepisów czy obowiązków nakładanych przez nawiązywane umowy oraz wiążących się z nimi kar, będzie skutkowało preferowaniem zakupów u rodaków, a także alienację. To z kolei oznacza, że integracja społeczności uchodźców w Polsce będzie spowolniona. Systemy dostaw typu InPost Paczkomaty, Orlen Paczka czy Paczka w Ruchu stanowią również dla uchodźczyń enigmę, która nadal nie jest dla większości z nich jasna, częściowo ze względu na bardzo oszczędną komunikację w języku ukraińskim oraz brak porównywalnych opcji w ich kraju pochodzenia. Mimo to, e-commerce jest chętnie wybieraną przez nie formą zakupów.
Ta sama nieznajomość prawa może skutkować penalizacją ukraińskich przedsiębiorców, którzy będą oferowali towary i usługi oraz obsługiwali klientów i klientki na zasadach niezgodnych z polskimi normami, np. uznaniowo przyjmowali reklamacje. Mniejsza niż statystycznie oczekiwana liczba składanych reklamacji przez uchodźczynie będzie miała również negatywny skutek na standardy obsługi klienta w ujęciu ogólnym, ponieważ może doprowadzić do rozluźniania dyscypliny prawnej w działalnościach gospodarczych, a co za tym idzie — oferowania gorszej jakości towarów i usług.
Pozytywnym aspektem sytuacji jest to, że polscy przedsiębiorcy, poza pojedynczymi incydentami, nie próbowali żerować na sytuacji uchodźczyń i nie wprowadzali ich celowo w błąd. Widoczna jest jednak paląca potrzeba nie tylko udostępniania mieszkającym w Polsce Ukrainkom rzetelnej wiedzy na temat ich praw i obowiązków, aby i tak niewielkie zasoby (ok. połowa z nich nie jest w stanie zaspokoić wszystkich podstawowych potrzeb, w tym np. zakupu produktów higieny osobistej) nie były niepotrzebnie uszczuplane przez uczciwe pomyłki i błędne decyzje zakupowe.
Pełen raport w trzech wersjach językowych, w tym ukraińskiej, dostępny jest na stronie internetowej projektu Ukrainka w Polsce.
Czytaj także: Prezes UOKiK stawia kolejne zarzuty Amazonowi
