Międzynarodowy przegląd stron internetowych i aplikacji mobilnych, zorganizowany przez ICPEN w dniach od 29 stycznia do 2 lutego, objął 642 przedsiębiorstwa. Wyniki były alarmujące – aż 75,7 proc. firm stosowało co najmniej jeden dark pattern, a 66,8 proc. wykorzystywało dwie lub więcej takich praktyk. W przeglądzie wzięło udział 26 instytucji chroniących konsumentów, w tym UOKiK, który przeanalizował 10 polskich stron internetowych. Okazało się, że na połowie z nich stwierdzono przynajmniej jedną niedozwoloną praktykę.
Najczęściej wykrywanymi dark patterns były preselekcje oraz adnotacje typu „najczęściej wybierany” (social proof). Preselekcje polegają na automatycznym zaznaczeniu opcji za konsumenta, często najdroższej, co może wprowadzać w błąd i skłaniać do nieświadomego wyboru. Adnotacje „najczęściej wybierany” sugerują konsumentowi, że dana oferta cieszy się największą popularnością, co również może być manipulacją. Dark patterns są narzędziami, które przedsiębiorcy wykorzystują do wpływania na decyzje konsumentów, często w sposób nieetyczny i niezgodny z prawdą.
UOKiK, oprócz udziału w przeglądzie, realizuje projekt „Wykrywanie i zwalczanie dark patterns z użyciem Sztucznej Inteligencji”. Celem projektu jest opracowanie narzędzia wykorzystującego sztuczną inteligencję do automatycznego wykrywania niedozwolonych praktyk na stronach internetowych e-commerce. Powstała także Biała Księga, która przedstawia możliwości zastosowania sztucznej inteligencji w ochronie praw konsumentów. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej. Od 1996 roku UOKiK jest częścią ICPEN, które obecnie zrzesza ponad 70 krajów. Tegoroczna akcja była również koordynowana z Global Privacy Enforcement Network (GPEN), nieformalną siecią zrzeszającą ponad 80 instytucji zajmujących się ochroną prywatności. Współpraca ICPEN i GPEN ma na celu poprawę ochrony konsumentów i prywatności na całym świecie, a wyniki ich przeglądów są dostępne na stronach internetowych obu organizacji.
Czytaj także: UOKiK rozpoczyna postępowanie wyjaśniające w sprawie potencjalnej zmowy firm obsługujących Biedronkę i Dino
